অভাৱনীয় শক্তি সংকটৰ দিশে ভাৰত?

দিনে-দিনে বাঢ়িছে চাহিদা, কমিছে উৎপাদন
অভাৱনীয় শক্তি সংকটৰ দিশে ভাৰত?
পিক আৱাৰত চাহিদা বৃদ্ধি পাইছে ২৭১ গিগাৱাটলৈ
ভাৰতত এবছৰত ১৪০ লাখ এচি বিক্ৰী
তাপ বিদ্যুৎ প্ৰকল্পত হ্ৰাস পাইছে কয়লাৰ যোগান

প্ৰথমে কোৱা হৈছিল সোণ কিনিব নালাগে।পেট্ৰ’ল-ডিজেলৰ ব্যৱহাৰত সংযমী হওক। দেশত ইন্ধনৰ সংকট নাই, কিন্তু ইয়াৰ ব্যৱহাৰ নিয়ন্ত্ৰণ কৰক। আৰু এতিয়া নতুনকৈ কোৱা হৈছে-বিদ্যুতৰ ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত মিতব্যয়ী হওক। কাৰণ, দেশত শক্তি সংকট হ’ব পাৰে!

যোৱা কেইদিনমানৰ পৰা সমগ্ৰ দেশত ‘লকডাউন’ৰ বাতৰি বিয়পিছে। যদিও কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে ইয়াক উৰাবাতৰি আখ্যা দিছে তথাপি ৰাইজৰ মনৰ পৰা সেই আশংকা দূৰ হোৱা নাই। পশ্চিম এছিয়াৰ যুদ্ধ তথা হৰমুজ সংকটৰ প্ৰভাৱ ভাৰতত বিশেষভাৱে পৰিছে।নিতৌ টকাৰ অৱমূল্যায়ন হৈ আছে।অভিলেখ হাৰত টকাৰ মান নিম্নমুখী হোৱাটো দেশৰ অৰ্থনীতিৰ বাবে ভয়াবহ বাৰ্তা। ইয়াৰ বিপৰীতে দেশত মুল্যবৃদ্ধি এতিয়া আকাশমুখী।

এনেবোৰ ক্ৰিয়া-প্ৰতিক্ৰিয়াৰ মাজতে এইবাৰ সৃষ্টি হৈছে সাম্ভাব্য বিদ্যুৎ সংকটৰ আশংকা। ইফালে দিনে দিনে গৰমৰ তীব্ৰতা বাঢ়িছে। সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰত দহিছে। ৰাজধানী দিল্লীত পাৰাস্তম্ভই চুইছেগৈ ৪৭ ডিগ্ৰী। তদ্ৰুপ পৰিস্থিতি দেশৰ অন্য বহু প্ৰান্তত।

ৰাজ্যই ৰাজ্যই লোডশ্বেডিং এতিয়া বৃহৎ সমস্যা হৈ দেখা দিছে। অসমতো অনুৰূপ অৱস্থা। ইয়াৰ অৰ্থ এইটো নেকি যে দেশত বিদ্যুৎ সংকট আৰম্ভ হৈছে? প্ৰসংগক্ৰমে উল্লেখ কৰা ভাল হ’ব যে, সমগ্ৰ দেশত গৰমৰ তীব্ৰতাৰ বাবে বিদ্যুতৰ চাহিদাৰ সকলো অভিলেখ ভংগ হৈছে। উত্তৰ, মধ্য আৰু পশ্চিম ভাৰতৰ তাপমাত্ৰাই ৪৬ৰ পৰা ৪৮ ডিগ্ৰীৰ ঘৰ চুইছেগৈ। ফলত বিদ্যুতৰ চাহিদা দিনক দিনে বৃদ্ধি পাইছে।

কেন্দ্ৰীয় শক্তি দপ্তৰৰ তথ্য অনুসৰি বিয়লি ২ৰ পৰা ৪ বজালৈ বিদ্যুতৰ ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত পীক টাইম। এই সময়ত যেনেকৈ কাৰ্যালয় আৰু কাৰখানাবোৰ পূৰ্ণগতিত চলে আছে, ঠিক তেনেদৰে ব্যক্তিগত আবাস গৃহবোৰো এচি অবিহনে অচলপ্ৰায়। আজিকালি প্ৰায়বোৰ পৰিয়ালতে একাধিক এচি-ফেন চলি থাকে। ফলত বিদ্যুতৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণৰ বাহিৰলৈ গৈ আছে। এই অৱস্থাত শক্তি দপ্তৰৰ গোহাৰি -যিমান পাৰি কম বিদ্যুৎ ব্যৱহাৰ কৰাটো নিশ্চিত কৰিব লাগে, বিশেষকৈ পীক আৱাৰত।

শক্তি দপ্তৰে জনোৱা মতে, যোৱা ১৮ মে’ত বিদ্যুতৰ চাহিদা আছিল ২৫৮ গিগাৱাট। মাত্ৰ তিনিদিনতে অৰ্থাৎ ২১ মে’ত এই চাহিদা বৃদ্ধি হয় ২৭১ গিগাৱাটলৈ। তথ্য অনুসৰি, যোৱা এটা বছৰত ভাৰতত ১৪০ লাখ এচি বিক্ৰী হৈছে। অৰ্থাৎ গড়ে বছৰি ডেৰ কোটিৰ পৰা দুই কোটি এচি সংযোজন হৈ আছে।

ইফালে, শক্তি সংকট আৰু ৰন্ধন গেছৰ অভাৱৰ বাবে সমগ্ৰ দেশতে কয়লাৰ ব্যৱহাৰো বৃদ্ধি পাইছে। আৰু এই বৃহৎ চাহিদা বৃদ্ধিৰ বাবেই এফালে কয়লাৰ দাম বৃদ্ধি পাইছে, আনফালে যোগান কমিছে। তথ্য অনুসৰি, তাপ বিদ্যুৎ প্ৰকল্প সমুহত কয়লাৰ মজুত হ্ৰাস পাইছে। দেশৰ ১৮৯টা প্ৰথম স্তৰৰ তাপ বিদ্যুৎ প্ৰকল্পত কমিছে কয়লাৰ মজুত। এবছৰৰ পূৰ্বে মে’ মাহত কয়লাৰ মজুত আছিল ৫৭ মিলিয়ন টন। এইবাৰ ২০ মে’ পৰ্যন্ত ৫ কোটি ১০ লাখ টন কয়লা আছে। অৰ্থাৎ ৮০ শতাংশ ষ্টকৰ পৰা ৬৮ শতাংশ হ্ৰাস পাইছে।

কেন্দ্ৰীয় বিদ্যুৎ কৰ্তৃপক্ষৰ মতে- যদি প্ৰতিদিনে ২৭০ গিগাৱাট বিদ্যুতৰ চাহিদা থাকে তেন্তে ষ্টক ৭.৫ কোটি টন হ’ব লাগে। এই পৰ্যন্ত জমা আছে ৫ কোটি ১০ লাখ টন কয়লা। ইমানৰ পিছতো চৰকাৰৰ দাবী, চাহিদা অনুসাৰে দেশৰ উপভোক্তাক বিদ্যুৎ যোগান ধৰিব পাৰিছে আৰু এই ধাৰা চৰকাৰে অব্যাহত ৰাখিছে। কিন্তু প্ৰশ্নটো হ’ল চৰকাৰে কিয় পেট্ৰ’ল-ডিজেলৰ দৰেই বিদ্যুতৰ ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰতো সংযমী হ’বলৈ আবেদন জনাইছে? সকলো ঠিকে-ঠাকে আছেতো?